Toulmin Modeli ile Dilekçe Oluşturma

Toulmin Modeli, katı bir şema değil esnek bir argüman iskeletidir. Bir iddianın (Claim) hangi vakıaya (Grounds) dayandığını ve bu ikisini birbirine bağlayan örtük hukuki gerekçeyi — warrant (köprü) — açık eder. Argümanın "neden geçerli olduğunu" görünür kıldığı için, karşı tarafın argümanındaki zayıf veya eksik köprüyü hedeflemekte güçlüdür.

Ne zaman kullanılır

• Karşı tarafın argümanındaki zayıf halkayı (eksik/yanlış warrant) görünür kılmak gerekiyor.
• İtiraz dilekçesi, bilirkişi raporuna itiraz veya red talebi yazılacak.
• Vakıa ile talep arasındaki hukuki köprünün (warrant) ayrıca ve açıkça gösterilmesi isteniyor.
• Dava, cevap, replik, düplik veya ceza savunması — tür fark etmez.

Toulmin mantığı

1. Claim — İddia: Mahkemeden istenen sonuç; ulaşılmak istenen talep/nitelendirme.
2. Grounds — Dayanak: İddiayı taşıyan maddi vakıa ve deliller.
3. Warrant — Gerekçe/Köprü: Vakıayı (Grounds) iddiaya (Claim) bağlayan örtük hukuki gerekçe; işin kalbi.
4. Backing — Destek: Warrant'ın kendisini ayakta tutan dayanak (mevzuat/içtihat/ilke).
5. Qualifier — Çekince: İddianın kesinlik derecesi ("kural olarak", "büyük olasılıkla").
6. Rebuttal — Çürütme: Karşı tarafın warrant'ını/argümanını hedefleyen karşı değerlendirme.

Çalışma akışı

1. Dilekçe türünü belirle (dava/cevap/replik/düplik/savunma) — references/bicim-ve-cikti.md.
2. Bilgileri topla: mahkeme ve dosya no, taraflar, konu, talepler, vakıalar, deliller.

Eksikleri AskUserQuestion veya kısa sorularla tamamla. Dava dosyası verildiyse oku: .udf → udf-cli udf2md; çok sayfalı .tiff/.tif → sayfalara böl, tek tek oku; PDF/foto/metin → doğrudan oku.

1. Toulmin iskeletini kur — her iddia için Claim–Grounds–Warrant–Backing–Qualifier–Rebuttal

unsurlarını çıkar; adım tanımları ve eşleme tablosu için references/cerceve-yapisi.md.

1. Gövdeyi yaz: AÇIKLAMALAR'ı Claim → Grounds → Warrant → Backing → Qualifier → Rebuttal

akışıyla kur. Warrant'ı (vakıayı talebe bağlayan köprü) ayrıca ve açıkça göster; karşı tarafın argümanını çürütürken doğrudan onun warrant'ını hedefle.

1. Çıktıyı üret (docx/html/udf/pdf) — references/bicim-ve-cikti.md.
2. Doğrula ve sun.

Toulmin adımlarının dilekçe bölümlerine eşlemesi

Çıktı formatları

docx (varsayılan) · html (standalone) · udf (UYAP) · pdf. Ayrıntı: references/bicim-ve-cikti.md.

Doğrulama listesi

• Claim/Grounds/Warrant/Backing/Qualifier/Rebuttal unsurları ele alındı mı; özellikle warrant (vakıayı talebe bağlayan köprü) açıkça gösterildi mi?
• Grounds (vakıa + delil) ile Claim (talep) arasındaki bağ warrant üzerinden kurulabiliyor mu?
• Backing, warrant'ı gerçekten destekliyor mu (mevzuat/içtihat atıfı yerinde mi)?
• Rebuttal, karşı tarafın argümanındaki doğru zayıf halkayı (warrant'ı) hedefliyor mu?
• Talep, açıklama ve dayanak birbirini tutuyor mu?
• Süreler gözetildi mi (cevap, dilekçe teatisi, kanun yolu)?
• Kişisel veri taşınmadı; eksik bilgiler [yer tutucu] mı?
• TDK yazımı ve doğru kapanış kalıbı (tekil/çoğul) kullanıldı mı?
• Çıktı biçimi (yazı tipi, başlık, imza bloğu) düzgün mü?

İlkeler

• TDK yazımı; resmî, ölçülü, saygılı üslup.
• Yer tutucu mantığı; gerçek kişisel veri yok (KVKK) — references/bicim-ve-cikti.md.
• İçtihat: karar yığını değil, kısa atıf + ilke.
• Üretilen taslağın hukuki sorumluluğu kullanıcıya (avukata) aittir; son kontrol ve imza ondadır.